Turas Siar 205 - Ócáid a heagraíodh in Ard-Mhúsaem na hÉireann – Saol na Tuaithe. Seo iad a leanas na daoine a bhí i láthair: Seán Ó Murchú as Eanach Dhúin, Pádraig Ó Maolruaidh as Leitir Fhinín, Pádraic Ó Gionnáin as Cill Ghallagáin, Mary John Tom Bhr...
Le caoinchead RTÉ Raidió na Gaeltachta
Duration
29:27Automatic Transcriptions
257Confirmed
0Completion
0.0%Transcription Segments
Agus lena taobh siúd tá Tony Chatherine Antaine as Poll an Bhruic ar Leithinis an Chorráin in Acaill, Tony Chatherine. Chaith sé píosa dá shaol ag obair mar altra in Ospidéal Naomh Muire i gCaisleán an Bharraigh agus dhá réir sin is aige a bhíonns an focal deireanach nuair a bhíonns muid ag caint ar leigheasanna agus rudaí den tsórt sin ach ní féidir é a shárú ar sheanfhocla agus ar leaganacha cainte ach an oiread. Tá dhá leabhar leis foilsithe ag Cló Iar-Chonnachta, seanfhocail as Acaill agus a chomhairle féin do Mhac Anna Seoda as Acaill agus mura bhfuil na leabhra sin ar an seilf agaibh téigí amach go beo agus fágaigí iad ar mo dheasláimh anseo. Tá an boscadóir Vincent McGrath is as Baile Beag Ros Dumhach Vincent, boscadóir breá é agus cumadóir ceoil freisin. Tá dlúthcheirnín foilsithe aige dar teideal ó cheartlár mo chroí a chloiseann sibh go minic ar Raidió na Gaeltachta. Ní ón ngaoth ná ón mbáisteach a fuair sé a chumas. Tháinig sé ó dhreama.
And beside him is Tony Chatherine Antaine from Poll an Bhruic on the Currane Peninsula in Achill, Tony Chatherine. He spent a part of his life working as a nurse in St. Mary’s Hospital in Castlebar and because of that he always has the last word when we’re talking about remedies and things of that sort, but he can’t be surpassed when it comes to proverbs and turns of phrase either. He has two books published by Cló Iar-Chonnachta, proverbs from Achill and his own advice for Mac Anna Seoda from Achill, and if you don’t have those books on your shelf, go out right away and leave them at my right hand here. The box player Vincent McGrath is from Baile Beag Ros Dumhach, Vincent, a fine box player and a composer as well. He has a CD published entitled “ó cheartlár mo chroí” which you often hear on Raidió na Gaeltachta. He didn’t get his talent from the wind or the rain. He came from a family...
Tá teach bean m'uncail ansin taobh thíos den staighre.
My uncle's wife's house is there below the stairs.
Agus Teach na Binne Deirge a thugann siad air Teach na Binne Deirge: 'Sea, tá binn dearg allta ansin lena thaobh, an binn dearg, agus bhí mianach ansin fada ó shin mianach capall, agus bhí an mianach ag dul amach.
And they call it the House of the Red Peak, the House of the Red Peak: 'Yes, there is a wild red peak beside it, the red peak, and there was a mine there long ago, a horse mine, and the mine was running out...
Amach san fharraige agus chuaigh siad amach scaitheamh maith ach d'éirigh, d'éirigh sé an-dainséarach agus ansin b'éigean dó é a thabhairt suas ach deir siad liom go bhfuil go leor capall ansin go fóill.
Out into the sea and they went out a good distance but it became, it became very dangerous and then he had to give it up but they tell me that there are still a lot of horses there...
Ansin lena thaobh tá áit faoi thalamh a dtugann siad teach an teach air.
Then beside it there is an underground place that they call the house of the house.
Agus 'sén 'sén fáth a dtug siad teach an teach air bhíodh fear ansin ag iascaireacht bradán sílim gur hectare a thug a thugtaí air níl mé cinnte anois ach sílim gurb ea agus bhí an teach sin aige le stóráil sioc.
And that's the reason they called it the house of the house, there used to be a man there fishing for salmon, I think he was called Hectare, I'm not sure now but I think so, and he had that house for storing ice.
Agus nuair a thuigeadh an geimhreadh agus am seaca théadh na mná suas go dtí an cnoc suas go dtí Loch Ard tá loch thuas ansin i measc na gcnoc, loch ard a thugann siad air agus thuigeadh thugadh siad anuas.
And when the winter would come and the time of frost, the women would go up to the hill, up to Loch Ard—there is a lake up there among the hills, they call it Loch Ard—and they would bring down...
Seaca agus chuireadh siad isteach sa teach an tseaca ansin agus nuair a bhí sioc ag teastáil uainn boc a bhí leis na bradáin chuireadh siad sioc air agus chuiridís chuirfí na bradáin bradáin ar an traein go Londain 'Sin é an 'Sin é an áit a raibh an reoiteoir nó an cuisneoir a déarfainn ba in é an madra.
Frost and they would put them into the ice house then and when we needed ice, a block that was with the salmon, they would put ice on it and they would put the salmon on the train to London. That’s where the freezer or the refrigerator was, I would say, that was the thing…
Cén luach a bhí ar Shliabh Seaca sé pingine sílim sé pingine sé pingine anois a Mhary John Tom chonaic mé thíos anseo tá píosa de chlár ann a bhfuil cur síos mór déanta ar obair na mban anois deir Tony gur dócha gurb iad na mná a bhí ag tarraingt cuid mhaith den sioc ag Teach an tSeaca ach bhí bhí obair mhór ar na mná agus tá sé sin le feiceáil i gcuide de na taispeántaisí anseo san sa Músaem ach rud amháin a dtug mé suntas dhó ceann de na rudaí, ceann de na cúraimí a bhí ar bhean an tí ná tine a choinneáil ar an teallach anois díd é shílfeá nach jab mór a bhí ansin.
What value was on Sliabh Seaca six pence I think six pence six pence now Mary John Tom I saw down here there is a piece of board on which there is a big description made of the work of the women now Tony says that probably it was the women who were drawing a good deal of the frost at the Seaca House but there was a lot of work for the women and that can be seen in some of the exhibitions here in the Museum but one thing I noticed, one of the things, one of the duties that the woman of the house had was to keep a fire on the hearth now you would think that wasn’t a big job...
Jab an-mhór é a Mháirtín nuair a chuimhneos tú air nuair a d'éireodh sí ar maidin le ar im na gréine.
It’s a very big job, Máirtín, when you remember her, when she would get up in the morning with the butter of the sun.
Ná go dtéadh sí a chodladh san oíche idir meánoíche.
That she would not go to sleep at night between midnight.