Turas Siar 180 - Pádraic Ó Gionnáin (RIP) as Cill Ghallagáin — An aimsir, curadóireacht, fataí, éadálacha, mian ar snámh sa gceantar fadó, an Ghaeilge agus an Ghaeltacht

Cineál sed dup anois a Mháirtín. D'iach mé aníos ag gnóthaí Gaeilge agus gnaithí 'chuile shórt eile a bhí inti a Mháirtín agus

A kind of sed dup now, Máirtín. I went up at Irish affairs and all sorts of other things that were in it, Máirtín, and.

An chaoi a bhfeicimse gnaithí na Gaeilge anseo a Mháirtín, tá a fhios agat, b'fhéidir go mbeifeá ag cur amuigh anois, níl a fhios agam an dtí an diabhal, is cuma liom.

The way I see the state of Irish here, Máirtín, you know, maybe you’d be putting it out now, I don’t know to the devil, I don’t care...

Ach tá na daoine imithe san áit seo a Mháirtín.

But the people are gone from this place, Máirtín.

Agus, a Mháirtín, má théann tú i mbun réasúin anseo agus labhairt i gceart.

And, Máirtín, if you start reasoning here and speak properly...

Tógfaidh sé daoiní Gaeilge a labhairt, a Mháirtín.

It will take people to speak Irish, Máirtín.

Eh

Eh. .

Agus d'imigh leads anseo lá eile amach go hAstráile. A Mháirtín, d'fhága siad an baile seo anseo ag dul amach go hAstráile a Mháirtín.

And they left here the other day going out to Australia. Oh Máirtín, they left this town here going out to Australia, Máirtín.

agus

and. .

Gaeilgeoirí: Sméar na nGaeilgeoirí, a Mháirtín, ag imeacht, ag tabhairt cúl a gcinn don áit seo agus chuirfeadh sé cúig Dia gur chuimhin mé féin mo sháith, a Mháirtín, nuair a bhfaca mé chonaic mé na lads.

Irish speakers: The cream of the Irish speakers, Máirtín, leaving, turning their backs on this place and I’d swear five times to God that I myself remember enough, Máirtín, when I saw I saw the lads...

Máirtín

Máirtín. .

Tuigim tuigim do scéal go maith ach ní shin é an ní shin é an taobh anois a mbeidh siad a bheas siad a phlé anocht ach an méid atá fanta.

I understand, I understand your story well but that's not it, that's not the side now that they will, that they will be discussing tonight but what is left...

Gur gur ag béarlóireacht atá siad agus nach ag Gaeilgeoireacht atá siad. Sin é an sin í an cheist a bheas siad a phlé anocht sílim.

That they are speaking English and not speaking Irish. That is the question they will be discussing tonight, I think.

Bhoil an méid atá fanta a Mháirtín. An bhfeiceann tú tá na Gaeilgeoirí níos fearr imithe as céard atá agam anois ach seansheanchairde muid mé féin a Mháirtín atá in ann Gaeilge a labhairt. An chéad fhocal a mhothaigh mise riamh nuair a tháinig mé amach sa gcliabhán a Mháirtín má bhí cliabhán agam níl a fhios agam cén sórt bosca a raibh mé agam a Mháirtín Gaeilge a Mháirtín agus tá an Ghaeilge sin agam ó shin tá a fhios agat agus tá siad ag iarraidh iad ag tabhairt isteach daoiní anseo anois tá a fhios agat.

Well, that’s what’s left, Mairtín. Do you see, the better Irish speakers are gone from what I have now, but we are old friends, myself, Mairtín, who can speak Irish. The first word I ever felt when I came out into the cradle, Mairtín—if I had a cradle, I don’t know what sort of box I had, Mairtín—Irish, Mairtín, and I have had that Irish since then, you know, and they are trying to bring people in here now, you know...

Agus a dhul ag múineadh Gaeilge dhófa tá a fhios agat agus ní thuigim féin an chaoi a bhfuil an rud ar chor ar bith. Ba cheart dófa féachaint anseo a Mháirtín. Tá cnámh droma na háite imithe seo nuair a imeos an Ghaeilge a Mháirtín nuair a imeos na daoiní.

And to go teaching them Irish you know and I myself don’t understand at all how the thing is. They should look here, Máirtín. The backbone of the place is gone here when the Irish goes, Máirtín, when the people go...

Eh

Eh. .